Wykorzystanie metod edukacji pozaformalnej
na przykładzie wymiany młodzieżowej „Explore common roots for not being rude”

autor: Maryia Hlukhava


Ukraina i Polska mają wspólną historię jako sąsiedzi. Zarówno pozytywne jak i negatywne doświadczenia  przeszłości objawiają się w stosunkach między tymi dwoma krajami. Ze względu na ogromny napływ ludności ukraińskiej do Polski relacje między narodami stają się coraz bardziej napięte, a niepokój staje się coraz większy. Z tego powodu bardzo ważne jest zbudowanie jasnej i przemyślanej strategii ścisłej współpracy, która doprowadzi do wzajemnego zrozumienia między dwoma narodami. Edukacja pozaformalna może stanowić  wyjście z tej sytuacji.  Aby pomóc młodym ludziom zrozumieć jak empatia, tolerancja i umiejętność rozwiązywania konfliktów mogą prowadzić do powstania nowoczesnego społeczeństwa warto pomóc im w zmierzeniu się bezpośrednio z problemami polsko-ukraińskich relacji.

Projekt ,,Explore common roots for not being rude" zgromadził 19 młodych ludzi z Ukrainy i Polski w wieku 18-25 lat, w Warszawie, w dniach 3-9 września 2017r. Młodzież ze wszystkich środowisk, także z obszarów wiejskich,  ciągu 7 dni dowiedziała się, jak stereotypy  wpływają na ludzkie decyzje, postawy i opinie.  Podczas wymiany młodzi ludzie dowiedzieli się więcej o pochodzeniu stereotypów, konfliktach historycznych na świecie i o tym jak często historia kieruje naszą podświadomością. Za pomocą szeregu metod edukacji pozaformalnej wymiana zyskała konkretny wymiar edukacyjny dla wszystkich jej uczestników, na wielu płaszczyznach.


Metoda 1:
Ice-breaking games - ice breaker (lodołamacz) jest to aktywność lub gra, która służy do powitania i rozpoczęcia rozmowy wśród uczestników spotkania, szkolenia, sesji budowania zespołu lub innego wydarzenia. Każde okazja, która wymaga od ludzi komfortowego współdziałania ze sobą i moderatorem, jest okazją do korzystania z ice breaking games. Skuteczny ice breaker rozpocznie rozmowę w grupie szkoleniowej lub na spotkaniu oraz wzmocni temat konwersacji i zapewni uczestnikom interakcję w trakcie sesji. Kiedy uczestnicy nie znają się, lodołamacze pomogą im poznać się innymi uczestnikami.

Przykład z wymiany młodzieżowej „Explore common roots for not being rude”
Podczas wymiany poświęciliśmy jedną sesję na lodołamacze, aby młodzież czuła się komfortowo. Jednym z przykładów tego typu aktywności jest speed dating, kiedy uczestnicy rysują tarczę zegara z godzinami i szukają partnera na "randkę" na każdą godzinę, aby wypełnić wszystkie miejsca na tarczy zegarowej. Moderator wybiera zakres rozmowy (może być losowo wybrany i daje niewielką ilość czasu (30s, 1m, 2m) aby mówić  na dany temat. Tematyka może być różna, ale dla osób, które nie znają się, lepiej jest wybrać ogólną problematykę, która nie będzie przeszkodą w dyskusji i może być poruszana przez kilka minut. Uczestnicy naszej wymiany rozmawiali na przykład o hobby, podróżach, zwierzętach, studiach.


Metoda 2:
Gdy grupa czuje się zmęczona i śpiąca bardzo przydatne jest skorzystanie z tzw. Energizer. Moderator  korzysta z różnych gier, aby ludzie poznali się wzajemnie, zwiększając poziom energii lub entuzjazmu, powodując wzrost aktywności uczestników itd.  

Przykład z wymiany:
Uczestnicy myślą o przymiotniku, aby opisać, jak czują się i kim są. Przymiotnik musi zaczynać się od tej samej litery co imię uczestnika, np.: "Jestem Szymon i jestem szczęśliwy". Mogą też opisać przymiotnik za pomocą gestów.

 

Metoda 3: Działania związane z budowaniem zespołu. Nawet najlepsze grupy mogą korzystać z ćwiczeń budowania zespołu.  Są  one świetnym sposobem na poprawę komunikacji, morale, motywacji, produktywności. Pomagają uczestnikom lepiej się poznać i dowiedzieć się o swoich mocnych i słabych stronach. Działania związane z budowaniem zespołu mogą być wykorzystywane na wiele sposobów i w różnych grupach.

Przykład z wymiany:
W tej zabawnej aktywności  grupa jest podzielona na cztery podgrupy, w których każda drużyna musi zbudować wysoki i stabilny budynek tylko za pomocą dostarczonych materiałów (makarony, pianki, ser, papier). Poza tym grupa powinna utworzyć projekt budynku, który wygra przetarg (cel, plusy, grupa docelowa). Po prezentacji ważna jest dyskusja nad tym, jak się pracowało w grupie, kto był liderem, kto wymyślił ten pomysł, kto był konstruktorem, omówić sposób komunikowania się.


Metoda 4: Jednym z tematów wymiany młodzieży były strategie rozwiązywania konfliktów. Problemy tego typu to nie tylko ponadnarodowe konflikty, ale i codzienne sytuacje w interakcji w szkole czy w pracy. Przy pomocy różnych gier symulacyjnych staraliśmy się zachęcić młodych ludzi do mówienia, słuchania, pracy nad strategią rozwiązywania konfliktów. Poniżej znajduje się  przykład działalności generującej sytuację konfliktową w grupie i opis jak rozwiązać problem, a następnie wyciągnąć wnioski po sesji.

Przykład z wymiany:
"Antropologowie i tubylcy" - grupa jest podzielona na dwie części (antropologów i tubylców), każda z grup powinna być zrównoważona pod względem płci. Jedna grupa wychodzi z pokoju, aby nie usłyszeć instrukcji drugiej.
"Antropologowie" powinni studiować "tubylców" zamieszkujących wyspę w celu budowania relacji gospodarczych i turystycznych. "Antropologowie" mogą korzystać z różnych metod rozmawiania z tubylcami (akceptowalna jest przemoc). "Tubylcy" mają instrukcje od moderatora, jak powinni zachowywać się i rozmawiać. Są tylko dwie instrukcje: kobiety nie mogą rozmawiać z obcymi mężczyznami (aby nawiązać kontakt potrzebują mieć obok mężczyznę z plemienia tubylców), a druga instrukcja mówi, że na każde pytanie trzeba odpowiedzieć "tak-śmiech" lub "nie-brak uśmiechu” . "Tubylcy" nie powinni ujawniać instrukcji, ale nie unikać kontaktu z "antropologami".  Po pewnym czasie aktywności dwie grupy powinny podzielić się z innymi uczestnikami swoimi wrażeniami.
Następnie  grupy przedstawiają swoje uwagi i wyrażają opinię na temat przeciwnej grupy. Ćwiczenie wykazuje, że podczas kontaktowania się z innymi nie widzimy komunikatów niewerbalnych. Często interpretujemy zachowania innych na podstawie naszego zestawu wartości.


Podczas wymiany młodzieży proces ewaluacji odgrywa dużą rolę, ponieważ ważne jest by organizatorzy mieli informacje zwrotne od uczestników, żeby program był elastyczny i interesujący dla każdego i w razie czego istniała możliwość szybkich zmian.  Ewaluacji można dokonywać wieloma metodami. Pod koniec dnia kluczowe znaczenie mają reflection- przemyślenia. W mniejszych grupach uczestnicy mogą dyskutować nad bieżącymi tematami i problemami dnia. ,,Explore common roots for not being rude" wykorzystywało również średnią i końcową ocenę całej grupy (wszyscy napisali linię projektu z upływem czasu wraz z zaletami i wadami). Podczas projektu wykorzystaliśmy następujący przykład aktywności refleksyjnej:

Przykład z wymiany:
"Trash and memory box" - każdy uczestnik napisał na karteczkach te momenty, które chce wyrzucić (zapomnieć) i te, które zostaną zabrane do  domu (zapamiętane). Podczas ewaluacji każdy podchodził do śmietnika i symbolicznie wyrzucał złe rzeczy oraz pięknie składał  pozytywne momenty do ozdobnego pudełka. Uczestnicy mogli wytłumaczyć  swój wybór.
Podczas planowania wymiany młodzieży organizatorzy korzystali z narzędzi przedstawionych poniżej:

 

Compass: Manual for Human Rights Education with Young People

https://www.huddle.com/blog/team-building-activities/

https://www.slideshare.net/smitfive/good-games-for-workshop

http://smallbusiness.chron.com/five-types-conflict-resolution-strategies-19251.html

https://www.thebalance.com/team-building-4073598

https://www.salto-youth.net/tools/toolbox/browse/


Powyżej wymienione metody przyczyniły się do sukcesu wymiany młodzieżowej „Explore common roots for not being rude” Uczestnicy wysoko ocenili organizację projektu oraz wykazywali dużo pozytywnych umiejętności, które nabyli lub rozwinęli podczas wymiany. Mamy nadzieję, że artykuł wspomoże organizatorów wymian, szkoleń i treningów w osiągnięciu podobnego sukcesu.


Więcej o projekcie:

Europejski Dom Spotkań Młodzieży jest organizatorem oraz organizacją przyjmującą wymiany młodzieżowej „Explore common roots for not being rude”.

Wymiana młodzieżowa odbyła się dzięki wsparciu finansowemu „Polsko-Ukraińskiej Rady Wymiany Młodzieży”.

Celem projektu jest zjednoczenie uczestników wymiany młodzieżowej poprzez odkrywanie wspólnych korzeni w historii w celu zwalczania dyskryminacji, promowania równości i porozumienia. Nauczenie młodych ludzi rozwiązywania sytuacji konfliktowych, inspirowanie ich by stali się ambasadorami pokoju w swoim środowisku.

Wymiana odbyła się od 3 do 10 września 2017r. w Warszawie.